Liw - Muzeum Zbrojownia na Zamku w Liwie

Z oddali widać dwie smukłe, czerwone wieże kościoła św. Leonarda Opata proj. J. P. Dziekońskiego z 1905 r. Najciekawszy zabytek Liwa to zespół zamkowy położony malowniczo wśród rozlewisk i meandrów Liwca. Od XIII w. był tu drewniany gród kasztelański, kontrolujący przeprawę na Liwcu, rzece granicznej pomiędzy Polska i Litwą. W początkach XV w. książę Janusz I Starszy zbudował zamek, rozbudowywanym ok. 1512 r. przez księżnę Annę Mazowiecką i w latach 1550-1555 przez królową Bonę. Zniszczony przez Szwedów w 1656 i 1703 r., zmienił radykalnie swój wygląd w 1782 r. Wówczas to powstał dwór barokowy, siedziba starostwa. W czasie II wojny światowej ruiny zamku ocalił przed zburzeniem Otto Warpechowski, przekonując Niemców o krzyżackim rzekomo pochodzeniu twierdzy. Obecnie zamek mieści Muzeum Zbrojownię z bogatymi zbiorami broni z XV - XX w., ponadto zbiór mebli, tkanin, malarstwa batalistycznego a także unikalną kolekcję reprezentacyjnego portretu sarmackiego.

Węgrów

Przed Węgrowem, przy drodze na Siedlce, skręcamy w prawo, aby po przejechaniu ok. 350 m dotrzeć do pomnika na mogile powstańców styczniowych poległych w bitwie pod Węgrowem 3 II 1863 r.

Węgrów prawa miejskie otrzymał w 1441 r. z rąk księcia mazowieckiego Bolesława IV. Węgrów, jako miasto prywatne, był własnością rodów magnackich: Kiszków, Radziwiłłów, Krasińskich i Ossolińskich. Jan Dobrogost Krasiński ufundował dwa wybitne w skali krajowej zabytki: bazylikę pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP (1703-1707) oraz kościół i klasztor Reformatów (1693-1711).

Obie świątynie zaprojektował słynny architekt Tylman van Gameren iluzjonistycznymi freskami ozdobił świetny malarz włoski Michał Anioł Palloni, wybitny rzeźbiarz Andrzej Schlüter pozostawił w nich kilka posągów. Zwolenników mocniejszych wrażeń skusi do odwiedzenia zakrystii bazyliki słynne metalowe zwierciadło z XVI w. zwane Lustrem Twardowskiego, którego używał sławny mag do swoich czarnoksięskich sztuczek, wywołując m. in. ducha Barbary Radziwiłłówny dla króla Zygmunta Augusta. Lustro przynosi pecha (m. in. Napoleonowi w Rosji) i lepiej się w nim nie przeglądać, aby nie prowokować złego fatum.

W wielokulturowym Węgrowie od XVI wieku istniały cztery dzielnice: katolicka, żydowska, ruska i protestancka zamieszkała przez Niemców i Szkotów.

Węgrów słynął w w XVI- XVIIIw. jako centrum protestantyzmu. Sławni zwłaszcza byli arianie: Piotr z Goniądza i Marcin Krowickii. Istaniała tu drukarnia ariańska. Ciekawostką jest fakt, że kościół ewngelickoaugsburski był świątynią parafialną dla Warszawy aż do schyłku XVIII w. Warto odwiedzić kościoły protestanckie:, z 1679 i (najstarszy zabytek drewniany w regionie) oraz klasycystyczną świątynię z 1837 r., Przy drewnianym kościele znajduje się cmentarz z XVII w z interesującymi kamiennymi nagrobkami szkockich tkaczy (m.in z klanu Campbell ) sprowadzonych w XVII w. przez znanego z ?Potopu" księcia Bogusława Radziwiłła, jednego z właścicieli miasta.

Paplin

Piękny dwór modrzewiowy zbudowany w połowie XVIII wieku dla Glinków, położony w starym parku krajobrazowym. Własność prywatna rodziny Toczyłowskich. Można zwiedzać po wcześniejszych ustaleniach.

Kamionna

Wieś Kamionna należała od XV do XVIII w. do rodu Łochowskich. Od połowy XVIII w. przeszła w ręce Kuszlów. Po Kuszlach następują Godlewscy, którzy w II ćw. XIX w. wybudowali murowany dwór. W dwudziestoleciu międzywojennym majątek należał do Teodora Jaźwińskiego. Obecnie własność prywatna.

Powierzchnia parku wynosiła 6 ha. Do dworu prowadzą dwie długie aleje, wysadzane niegdyś wiązami i topolami. Pomiędzy dworem a szosą znajduje się duży, owalny staw.

Baczki

W XVIII w. Baczki były siedzibą Rozwadowskich. Następnie należały min. do Perlisów, Sadzewiczów i Figlewiczów. Obecnie we dworze mieści się prywatny pensjonat letni.

Otoczenie parkowe ukształtował podobno Roland Mique, twórca "wioski wersalskiej" Mam Antoniny, królowej Francji.

Naprzeciw dworu znajduje się XVIII-wieczny lamus murowany. Podobno po "potopie" mieściła się w nim tajna kaplica ariańska, połączona z dworem podziemnym korytarzem, którego wejście pozostaje do dziś tajemnicą.

Łochów

W poł. wieku XVIII powstał pierwszy dwór, zbudowany dla Zielińiskich. W 1875 r. dwór jako wiano żony otrzymał Medard Downarowicz. Jemu to siedziba zawdzięcza dalszą rozbudowę według projektów Bolesława Podczaszyńskiego. W 1882 r. Łochów kupiony został przez hr. Zdzisława Zamoyskiego, i znowu jako posag, tym razem jego córki Elżbiety przeszedł w ręce Eryka Kurnatowskiego, oficera armii rosyjskiej, znanego utracjusza i hulaki. Po 1945 r. upaństwowiony. Obecnie własność prywatna.

Gwizdały

Sympatyczne Muzeum Gwizdków z kilkoma tysiącami (!) eksponatów mieści się w szkole podstawowej.